Badanie naukowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Badanie naukowe - termin oznaczający niemal wszelką działalność naukową. Na badania naukowe mogą się składać eksperymenty, gromadzenie danych z natury, analiza i studiowanie literatury źródłowej, analizy zebranych danych i wyciąganie z nich wniosków.

2 Rozumienie badań naukowych

Badania naukowe to:

w szerokim znaczeniu – ogół czynności w obrębie pracy naukowej od powzięcia i ustalenia problemu do opracowania materiałów naukowych, jednak bez czynności pisania pracy, jej poprawiania i oceny; wyróżnia się tu dwa rodzaje czynności: przygotowawcze i wykonawcze;
w pośrednim znaczeniu to czynności wykonawcze badań naukowych w znaczeniu szerokim; jest to stosowanie praktyczne metod roboczych, gromadzenie materiału naukowego i opracowywanie go;
w wąskim znaczeniu – to badania właściwe, posługiwanie się metodami roboczymi i zdobywanie w ten sposób materiału naukowego; jego opracowywanie jest już działaniem osobnym i uważa się je niekiedy za etap pisania pracy naukowej;

Józef Pieter rozumie badania naukowe w szerokim znaczeniu, kładąc nacisk na trzy czynności:

poszukiwanie i krytykę literatury przedmiotu;
prowadzenie badań przez zastosowanie metod roboczych;
opracowanie materiału naukowego ustalając wyniki badań^[1].

2 Typologia badań naukowych

We współczesnej organizacji nauki przeprowadza się typologię badań naukowych ze względu na cel, do którego zmierzają:

podstawowe - podejmuje się je bez celu praktycznego, dla wyjaśnienia zjawisk jeszcze nie zbadanych i odkrycia nowych praw naukowych; stąd też badania naukowe podstawowe nazywa się również teoretycznymi, bądź czystymi;
stosowane - są zazwyczaj rozumiane jako zmierzające do wykorzystania w praktyce wyników badań podstawowych; ich rezultatem są nowe związki chemiczne, prototypy, modele itp., które powstają i są sprawdzane w laboratoriach i instytutach doświadczalnych pod względem efektywności, walorów technicznych i użyteczności;
wdrożeniowe - polegają na opracowaniu metod i technik zastosowania wyników badań w produkcji; są końcowym etapem cyklu badawczego od odkrycia wynalazku do praktycznego jego zastosowania; obejmują one przeniesienie wyników badania naukowych stosowanych z laboratoriów do przemysłu, z fazy modeli i prototypów do fazy produkcji masowej; rezultaty tych badań nazywa się innowacjami; badania naukowe wdrożeniowe wiążą się ściśle z pracami rozwojowymi, polegającymi na adaptacji metod i osiągnięć badań wdrożeniowych do warunków produkcji w danym kraju i w danym zakładzie oraz na dostosowaniu produktu do wymogów odbiorcy tego kraju i jego rynku.

W obszarze medycyny, istotne (ze względu na stopień ochrony pacjenta) jest rozróżnienie między dwoma grupami badań klinicznych:

badania obserwacyjne (opisowe lub analityczne)
badania eksperymentalne (związane z interwencją badacza w grupie badanej i badaniem skutków tej interwencji w porównaniu z grupą kontrolną)

2 Ustalenie tematu jako problemu

Badanie naukowe rozpoczyna się od ustalenia tematu jako problemu naukowego. Na tym etapie ustalany jest problem naukowy i formułowany jako temat badania.

Problem naukowy nie musi być w każdym przypadku sprecyzowany dokładnie i niewzruszony. Zmiany są możliwe szczególnie wtedy, gdy badanie dotyczy spraw mniej czy bardziej nowych. Wtedy wiadomy może być tylko ogólny kierunek badań. Problem w trakcie badań jest wciąż na nowo uściślany, a nawet może być dość znacznie przekształcony.

Badania powinny być również umiejscowione w całokształcie działań całego zakładu naukowego, a więc uzasadnione ze względu na „…miejsce logiczne w planie danego zakładu, na luki w badaniach dotychczasowych”^[2].

Często dopiero należyte opanowanie literatury przedmiotu stanowi grunt do ustalenia i sprecyzowania problemu. Następnie dobiera się odpowiednią metodę lub metody robocze.

2 Prowadzenie badań

Przed przystąpieniem do badań, a już po zapoznaniu się z literaturą przedmiotu, można jeszcze sprecyzować problem badawczy czy zmienić go. To samo dotyczy wybranych metod roboczych.

Prowadzenie badań naukowych to wykonywanie szeregu czynności podobnych do siebie, których celem jest zdobycie materiału naukowego, materiału do dalszego opracowania. Poprzedza je ostateczne ustalenie tematu pracy, problematyki i metody roboczej.

Podczas badań poznaje się nowe fakty lub podstawę do ustalenia nowych faktów. Ważne jest by uczony wykonał badania rzetelnie i dokładnie.

Konieczne jest protokołowanie przebiegu badań – stwierdzenie pisemne na bieżąco tego, co się dzieje; stwierdzenie przebiegu badanego zjawiska.

Wykonana praca naukowa stanowi całość pod względem metodologicznym i logicznym; można racjonalnie określić jej początek i zakończenie, a w tym rozmiar badania właściwego. Badacz może określić koniec badań na podstawie tego, że nowe informacje, które uzyskuje, nie wnoszą nic nowego; gdy wyniki podobne powtarzają się. Pewne spostrzeżenia w toku eksperymentu, obserwacji lub częściowych opracowań statystycznych powtarzają się. Wtedy nadchodzi czas zakończenia badań właściwych.

Po zakończeniu badań uczony opracowuje materiały naukowe – materiały zebrane w trakcie badań właściwych. Przechodzi przez etapy opracowania materiałów naukowych, określenia wyników częściowych i pojawienia się z nich wyników końcowych^[3].

2 Rola państwa

Państwo wywiera wpływ na pracę i działalność naukową na drodze ekonomicznej, ideologicznej, organizacyjnej i prawnej. Finansuje badania naukowe i publikowanie wyników tych badań^[4]. Wywiera wpływ na dobór badań naukowych, kierując się względami ideologicznymi i ekonomicznymi. Ponadto normami prawnymi – ustawami i rozporządzeniami – reguluje sposób prowadzenia pracy naukowej i jej normy organizacyjne.

„…Z powyższych względów i potrzeb państwowych wynikają problemy ramowe i kierunki badań, a z nich planowanie, finansowanie, organizowanie i kontrolowanie nauki. Są to działania w obecnym jej stanie niezbędne…” – wskazuje Pieter^[5].

Przypisy

↑ O rozumieniu pojęcia badań naukowych na podstawie: Józef Pieter, Ogólna metodologia pracy naukowej, Ossolineum, Wrocław 1967.
↑ Józef Pieter, Ogólna metodologia pracy naukowej, Ossolineum, Wrocław 1967, strona 163.
↑ O prowadzeniu badań na podstawie: Józef Pieter, Ogólna metodologia pracy naukowej, Ossolineum, Wrocław 1967.
↑ Występuje również finansowanie badań przez samych naukowców albo przez prywatnych mecenasów nauki, ale są to raczej wyjątki niż reguła. Większą rolę zaczynają za to odgrywać w finansowaniu firmy prywatne oraz organizacje międzynarodowe.
↑ Józef Pieter, Ogólna metodologia pracy naukowej, Ossolineum, Wrocław 1967, strona 353.

2 Bibliografia

Józef Pieter, Ogólna metodologia pracy naukowej, Ossolineum, Wrocław 1967.

[0] O rozumieniu pojęcia badań naukowych na podstawie: Józef Pieter, Ogólna metodologia pracy naukowej, Ossolineum, Wrocław 1967.

[1] Józef Pieter, Ogólna metodologia pracy naukowej, Ossolineum, Wrocław 1967, strona 163.

[2] O prowadzeniu badań na podstawie: Józef Pieter, Ogólna metodologia pracy naukowej, Ossolineum, Wrocław 1967.

[3] Występuje również finansowanie badań przez samych naukowców albo przez prywatnych mecenasów nauki, ale są to raczej wyjątki niż reguła. Większą rolę zaczynają za to odgrywać w finansowaniu firmy prywatne oraz organizacje międzynarodowe.

[4] Józef Pieter, Ogólna metodologia pracy naukowej, Ossolineum, Wrocław 1967, strona 353.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

Badanie naukowe

Badanie naukowe

Spis treści

2 Rozumienie badań naukowych

2 Typologia badań naukowych

2 Ustalenie tematu jako problemu

2 Prowadzenie badań

2 Rola państwa

Przypisy

2 Bibliografia

�wie�e wiadomo�ci